Budgetplanner online: een maandbudget maken dat na drie maanden nog klopt

Bijna elk budget dat mislukt, mislukt op dezelfde drie manieren. Het is te fijnmazig: twintig categorieën, met een apart bedrag voor koffie buitenshuis en een ander voor koffie thuis. Dat lijkt grondig, maar het betekent dat je bij elke aankoop moet nadenken in welk vakje hij hoort, en na een week doe je dat niet meer.

Het is te optimistisch. Je zet het bedrag neer dat je zou willen uitgeven, niet het bedrag dat je de voorbije maanden effectief uitgaf. Het verschil voel je op de 20e, als het vakje leeg is en de maand niet.

En er is geen ruimte voor wat niet elke maand komt. De verzekering in maart, de verjaardag in juni, de winterbanden in november. Een budget dat op een gewone maand gebouwd is, breekt op de eerste maand die niet gewoon is, en die komt altijd.

Begin niet bij wat je wil besparen maar bij wat je niet kan veranderen. Huur of lening, energie, verzekeringen, telecom, abonnementen. Dat blok is bij de meeste mensen groter dan ze denken en het verandert nauwelijks van maand tot maand, dus het hoort maar één keer goed in kaart gebracht.

Hoe je dat doet, staat in de gids over vaste kosten in kaart brengen: twaalf maanden afschriften, de lijst met domiciliëringen bij je bank en de abonnementen in je telefoon. Trek dat totaal van je inkomen af. Wat overblijft, is het enige bedrag waar je budget over gaat.

Voor boodschappen, vervoer, eten buitenshuis en de rest neem je geen streefbedrag maar een gemeten bedrag. Kijk naar de voorbije drie maanden, tel per categorie op wat je uitgaf en deel door drie. Drie maanden is genoeg om een uitschieter te dempen en kort genoeg om nog over jouw leven van nu te gaan.

Dat gemiddelde is je startpunt, ook als het je niet bevalt. Wie 480 euro per maand aan boodschappen uitgeeft en er 300 in zijn budgetplanner zet, heeft geen budget maar een wens. Zet 480, en verlaag het pas als je twee maanden na elkaar onder de 450 bleef.

Hou het aantal categorieën klein. Vijf tot acht is genoeg: boodschappen, vervoer, uit eten en drinken, kleding en spullen, gezondheid, en een vakje "overig" dat je niet probeert leeg te krijgen.

Alles wat één of een paar keer per jaar komt, zet je op een lijst met het jaarbedrag ernaast. Verzekeringen die jaarlijks afgeschreven worden, verkeersbelasting, cadeaus, een weekend weg, de tandarts, onderhoud van de auto. Tel op en deel door twaalf.

Dat maandbedrag zet je elke maand opzij, ook in een maand waarin er niets van afgeschreven wordt. Bij de meeste mensen is dat 100 tot 250 euro per maand, en het is precies het bedrag dat in een klassiek budget ontbreekt. Het potje is de reden dat de dure maand geen drama meer is: het geld staat er al.

Neem wat overblijft na de vaste kosten en het potje, en plan daar 80 procent van in. De andere 20 procent geef je geen naam. Dat is geen luiheid maar een buffer voor de dingen die je niet voorzag, en die zijn er elke maand.

Een voorbeeld met ronde cijfers. Inkomen 2.400 euro, vaste kosten 1.150, potje 150. Blijft 1.100. Daarvan plan je 880 in over je categorieën en laat je 220 ongepland. Loopt de maand mee, dan gaat die 220 naar je spaarrekening. Loopt hij tegen, dan heb je hem nodig gehad en is je budget nog steeds niet gebroken.

Een budget op 100 procent is een budget dat één keer mag mislukken. Een budget op 80 procent mag dat een paar keer, en dat verschil is wat de derde maand haalt.

Een maandbudget is geen document dat je één keer maakt. Neem op de eerste van de maand tien minuten en stel drie vragen. Welke categorie ging over, en was dat een uitzondering of een patroon? Is er een vaste kost veranderd of bijgekomen? En is er iets uit het potje betaald dat op de jaarlijst ontbrak?

Een categorie die twee maanden op rij over gaat, is niet te laag gebudgetteerd maar fout gebudgetteerd: verhoog het bedrag en verlaag iets anders. Een categorie die twee maanden op rij ruim onder blijft, mag omlaag. Meer moet je niet doen. Wie elke week aan zijn budget sleutelt, is er na een maand op uitgekeken.

Eerlijk is eerlijk: alles hierboven werkt in een spreadsheet, en het werkt ook in een schrift. Mensen budgetteren al langer dan er software voor bestaat. De vraag is niet of het kan, maar wat een budgetplanner online je uit handen neemt en wat je ervoor inlevert.

• Een online planner doet beter: maandtotalen die zichzelf optellen zonder formule die je per ongeluk kapotmaakt, vaste kosten die je één keer invoert en die daarna elke maand vanzelf terugkomen, en een voorspelling van volgende maand op basis van wat je de voorbije maanden deed. Dat laatste kan een spreadsheet ook, maar niemand bouwt het.
• Een spreadsheet doet beter: alles wat de maker van de planner niet voorzien heeft. Een aparte kolom voor de terugbetaling van je collega, een grafiek die je zelf bedenkt, een regel die alleen voor jouw situatie geldt. Een spreadsheet kan alles, en dat is tegelijk de reden dat hij na drie maanden onoverzichtelijk is.

Budgetto is een van de opties in de eerste groep. Het is gratis, het werkt in de browser zonder installatie, de vaste kosten zet je één keer klaar en de maandvoorspelling rekent op je eigen cijfers zodra je twee maanden hebt bijgehouden. Het koppelt niet met je bank; waarom dat een keuze is en geen gebrek, staat in de gids over budgetteren zonder bankkoppeling. Wie liever een spreadsheet heeft, mist daarmee niets wezenlijks. De methode is wat telt, niet het gereedschap.

Gratis account maken